Download WordPress Themes, Happy Birthday Wishes
Anasayfa / Çevre Görevlisi Sınav Hazırlık Eğitim Notları / Çevresel Risk Yönetimi Ders Notları İndir

Çevresel Risk Yönetimi Ders Notları İndir

Çevresel Risk Yönetimi Ders Notları

Çevre Görevlisi Eğitimi Notları 

Doç.Dr. Mustafa Yazgan

İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

2009

ANTALYA

RİSK

Risk zarara uğrama ihtimali olarak tanımlanır. Eğer zarara uğrama ihtimali ölçülebilen bir özellikte ise (örneğin kaybedilen iş günü sayısı ve yaralanan insan sayısı gibi), risk zararın şiddeti ile olayın meydana gelme ihtimali ile çarpılarak hesaplanabilir.

Risk = (ihtimal) x (zararın şiddeti)

Buna göre aşağıdaki 2 olay, aynı risk değerine sahiptir.

Olay

Zararın şiddeti, (örn., kaybedilen işgünü sayısı

Olayın meydana gelme ihtimali

Risk

1

20

0.1

2

2

10

0.2

2

Risk hesaplamalarında kullanılan olayın şiddeti çoğu zaman sayılabilir bir özellikte değildir. Bu da riskin hesaplamasını zorlaştırır.

Risk Çeşitleri

Risk, arka plan riski, ilave risk ve toplam risk olmak üzere 3 çeşittir. Arka plan riski özellikle hesaplanmak istenen riskten önce mevcut olan risk miktarıdır. İlave risk, hesaplanması istenen olayın riskini ifade eder. Toplam risk ise bu iki riskin basit olarak toplanması ile elde edilen risktir. Örneğin, bir tehlikeli atık sahası civarında yaşayan birisinin, bu atık sahasından kaynaklanan kirliliklerden kansere yakalanma riski hesaplanırken, önce o ülkede veya şehirde genel olarak kansere yakalanma riskinin bilinmesi gerekir (% 25 gibi). Bu risk arka plan riskini oluşturur. Tehlikeli atık sahasından kaynaklanan risk ise ilave risk anlamına gelir. Bu kişinin kansere yakalanma riski ise bu 2 riskin toplamına eşit olacaktır.

Risk kavramı ile tehlike kavramı çoğu zaman birbiriyle karıştırılır. Tehlike, çevresel açıdan bakıldığında bir maddenin zarar verme kabiliyetidir. Tehlike, bir maddenin zehirliliği, hareketliliği veya kalıcılığının bir fonksiyonudur ve riskin kaynağıdır. İncelenen madde ne kadar tehlikeli olursa olsun, ortaya çıkma ihtimali (yayılma, dökülme v.b.) söz konusu olmadıkça, çevresinde yaşayanlar için bir risk oluşturmaz.

RİSK DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ

Risk kavramı, çevre politikacıları tarafından tarihi boyunca sürekli olarak ilgilenilmiş ve dikkate alınmıştır. Ancak ilk zamanlarda risk değerlendirmeleri toksikoloji, kimya, kirleticilerin taşınımı ve modellenmesi gibi bilimsel esaslara dayanmaktan ziyade daha çok sezgilere dayanmaktaydı. Bilimsel esaslı risk değerlendirmesi son bir kaç yılda çevre politikaları oluşturulmasında önemli rol oynamıştır. Bu farkı vurgulamak için, bilimsel yöntemlerle yapılan risk tahminleri sayısal risk analizi olarak tanımlanır.

Risk bilimcilerinin çoğu tarafından kabul edilen risk değerlendirme yöntemi 4 aşamadan oluşur.

  1. Tehlikenin tanımlanması (Hangi kimyasallar önemlidir ?)
  2. Tehlikeye maruz kalmanın değerlendirilmesi (Kimyasallar nereye doğru gitmektedir ? Kimyasallara kimler ne şekilde maruz kalacaktır ?)
  3. Zehirlilik değerlendirmesi (zehirliliğin sayısal olarak ortaya konması)
  4. Riskin karakterizasyonu (riskin büyüklüğünün tahmini, tahmindeki belirsizlikler)

Bu ders notunda ele alınan risk değerlendirmesi, insan sağlığı açısından bir tehlikeli atık sahasından kaynaklanan riskin değerlendirilmesi şeklinde ele alınmıştır. 

A) TEHLİKENİN TANIMLANMASI

Tehlikeli atıklarla kirlenmiş bir alanda 100 farklı kimyasalın bulunması çoğu zaman söz konusu olmamaktadır. Tehlikenin tanımlanması aşamasında böyle bir sahada bulunabilecek olan tüm kimyasalların belirlenmesi ve bunların için den risk oluşturanların tespiti gerçekleştirilir. Böyle bir tehlikeli atık sahasının risk değerlendirmesinde gerek duyulan bilgiler aşağıdaki gibi sıralanabilir.

Gerekli veriler:

  • Alanın tarihçesi
  • Arazi kullanımı
  • Hava, yüzeysel su, yeraltı suyu ve toprak ortamındaki kirletici düzeyleri
  • Kimyasalların hareketlerini ve akıbetlerini etkileyen çevresel (jeolojik, hidrojeolojik, atmosferik, topografik özellikler)
  • Etkilenen potansiyel kişiler
  • Etkilenen potansiyel biyolojik ortam

Bir tehlikeli atık sahasından kaynaklanacak riskin belirlenmesinde, öncelikle sahadaki tüm kimyasalların belirlenmesi gerekir. Daha sonra bu kimyasalların arasından risk oluşturan en önemli olanlar belirlenir. Bunun için

  • En toksik, en kalıcı ve en hareketli olanlar
  • Saha içinde ve çevresinde alansal dağılımı veya konsantrasyonu en yüksek olanlar
  • En yüksek etki potansiyeline sahip olanların belirlenmesi gerekir.

Bu belirleme çalışmasında bazı kimyasalların elimine edilmesi de söz konusu olabilir.  Ancak seçilen kimyasalların toplam riskin % 99’unu içerecek şekilde seçilmesi gerekir.

Dosya olarak aşağıdaki linkten indirebilirsiniz;

14.Cevresel Risk Yönetimi ders notlari guncel.doc

Cevapla

afyon escort bodrum escort gaziantep escort canakkale escort kayseri escort samsun escort kuşadası escort adana escort baku escort diyarbakır escort diyarbakır escort istanbul escort diyarbakır escort< /a> duzce escort