Download WordPress Themes, Happy Birthday Wishes
Anasayfa / Tehlikeler ve Kontrol Yöntemleri / Ergonomi ve İlkeleri / OFİS ERGONOMİSİ VE PRATİK UYGULAMALARI

OFİS ERGONOMİSİ VE PRATİK UYGULAMALARI

OFİS ERGONOMİSİ VE PRATİK UYGULAMALARI

Oğuzhan ERDİNÇ *

Dr. Endüstri Mühendisi

 1973 Ankara doğumlu. 1995 Hava Harp Okulu Endüstri Mühendisliği mezunu. Marmara Üniversitesi Endüstri Mühendisliği bölümünde 2001 yılında Yüksek Lisansını, 2006 yılında doktorasını tamamladı. 1999 Yılından itibaren öğretim görevlisi olarak Hava Harp Okulu ve Marmara üniversitesinde ergonomi dersleri verdi. Ulusal / uluslararası akademik etkinliklere katıldı. Halen ergonomi araştırmalarına ve derslerine devam etmektedir. İngilizce ve İtalyanca bilmektedir. Evlidir.

Günümüz teknolojisinin hızlı gelişimi , özellikle bilgisayar kullanımının her sektörde ve her çalışma alanında “ofis” tarzı çalışmanın önemli ölçüde artmasına yol açmıştır.
Ofis yaşamındaki daktilo, hesap makinesi gibi geleneksel araçlar , planlamadan uygulamaya kadar yapılan işlerin her safhasında yerini bilgisayarlara bırakmış, kuruluşların amaçladığı her fonksiyon bilgisayar ortamında yerine getirilmeye başlanmıştır. Bu şartlar, ofislerdeki çalışma ortamının optimizasyonunu zorunlu kılmaktadır.
Ülkemizde endüstri mühendisliğinin alt konuları arasında yer alan “ergonomi”; maksimum iş güvenliği ve verimlilik sağlamak amacıyla , insanların anatomik ve bilişsel özelliklerinin, çalıştıkları çevre ve sistemlerin incelenmesine ve bu öğeler arasında maksimum uyumun sağlanmasına yönelik çalışmaların bütünü olarak tanımlanabilir. Endüstriyel yaşamın güçlendiği yüzyılımızın başlarından itibaren, insan faktörü fikir aşamasında ele alınmış, özellikle silah sistemlerinin geliştiği ve karmaşıklaştığı, insan –sistem uyumundaki eksikliğin ölümcül sonuçlarının hissedildiği ikinci dünya savaşında insan faktörüne yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Eski Yunanca’da “iş yasası “ anlamına gelen “ergonomi “, terim olarak ilk kez 1949’da Oxford Üniversitesinde anatomi, fizyoloji, psikoloji ve mühendislik gibi farklı disiplinlerden gelen araştırmacıların katıldığı bir toplantıda önerilmiş ve kabul görmüştür.
Genel olarak insan ve yaptığı iş arasında uyum sağlamayı amaçlayan ergonominin sosyal anlamda “yaşamı daha yaşanılabilir kılma” çabası olduğu söylenebilir. Çalışma ortamlarında ergonomik şartların sağlanması, personelin verimini, iş tatminini ve memnuniyetini artıracak , ve uzun vadede baş gösteren iş hastalıklarını önleyecek çok önemli bir faktördür.
Günlük faaliyetler içerisinde yerine getirilebilecek pratik metotlar ve alınacak pratik yöntemler sayesinde, ofis ortamlarının ergonomik koşullara uygunluğunu sağlamak mümkün olacaktır.

      1- GENEL ÇEVRESEL ŞARTLAR :

  • Ofisler topluca ve uzun süreli bulunulan yerler olduğundan dolayı temiz ve bakımlı olmasına azami özen gösterilmelidir.
  • Personelin vücut ölçülerine göre ayarlanabilir mefruşat tercih edilmelidir.
  • Sürekli kullanılan cihazlar personelin kol erişim mesafesinde olmadır.
  • Sürekli başvurulan tablo, grafik, vb. iş yardımcıları, okunaklı, açık ve kolay algılanabilir olmalı, personelin normal görüş açısı ±15o içerisine yerleştirilmeli, personelin görüş mesafesinde engelleyici cisimler bulunmamalıdır.
  • Statik(durağan) hareketler minimuma indirilmeli, dinamik hareketler hedeflenmelidir. Bu amaçla ofisler personelin rahatça hareket edeceği, her personele minimum 2 mhareket olanağı sağlanacak şekilde düzenlenmelidir.
  • Tüm açma – kapatma düğmelerinin hareket yönünün aynı olasına dikkat edilmelidir.
  • Ofisler sık sık havalandırılmalı, ortamdaki hava kalitesinin düşmesi önlenmeli, her personele minimum 10 mhava düşecek şekilde düzenleme yapılmalıdır.Toz, polen gibi uçuşan partiküller için portatif hava temizleyicilerin kullanılması faydalı olacaktır.
  • Genel aydınlatmada ışık kaynakları mümkün olduğu kadar yükseğe yerleştirilmelidir. Alçak ışık kaynakları yansımayı ve kamaşmayı arttırır.
  • Hassas ve göz yorucu işlerde lokal aydınlatmaya başvurulmalı, gözler sık sık kapatılarak ve uzak objelere bakmak suretiyle dinlendirilmelidir.
  • Açık renkli demirbaş eşyalar, camlar ve parlak yüzeyler,ışığı yansıttığı için görüşte rahatsızlığa ve kamaşmaya sebep olurlar. Böyle bir durum söz konusu ise, aydınlatma azaltılmalı ve mat eşyalar tercih edilmelidir.
  • Tavan aydınlatmaları çalışma yüzeyi ile 45 o açı yapmalı, direk çalışma noktasına vurmamalıdır.
  • Ofislerde pencere bulunmasının ve pencerelerin açık tutulmasının personelin motivasyonu üzerinde olumlu etkisi olacaktır.
  • Fotoğraf, bitki, tablo gibi kişiliğe hitap eden öğeler kullanılması psikolojik olarak çalışma ortamına bağlılığı güçlendirecektir.
  • Personelin sürekli olarak koyu- açık renk ortalar arasında göz hareketi yapmasını gerektirecek işlerden kaçınılmalıdır.
  • Ofis çalışmaları yüksek dikkat gerektirdiğinden dolayı, sürekli gürültü önlenmeli, yüksek ses çıkaran cihazlar izole edilmelidir.
  • Ofis ortamında ısı 20 – 22 o C civarında tutulmalıdır.
    Çalışma pozisyonu düzenli olarak değiştirilmelidir.

      2- BİLGİSAYARLA ÇALIŞMA ŞARTLARI

    • Bilgisayarla çalışmada bakış yönü belge – ekran – masa arsında sürekli değiştiğinden oturma yeri olarak eksenden dönebilen, yüksekliği ayarlanabilir, kolçaklı ve devrilmeye karşı güvenli 5 tekerlekli sandalyeler kullanılmalıdır.
    • Çalışma esnasında ayaklar ve bacaklar için yeterli hareket alanı bulunmalı ve çalışma yüzeyi yansıtma katsayısı % 30 – 50 olmalıdır.
    • Çalışma masası sabit ise alt kenarının yerden yüksekliği 680 mm, ayarlanabilir ise 640 – 740 mm arasında olmalıdır.
    • Klavye ortasının yerden yüksekliği 710 – 740 mm. olmalıdır.
    • Sandalye ve arkalık yüksekliği otururken kolayca ayarlanabilir olmalı, oturma yüksekliği kolların mümkün olduğu kadar az gergin ve yatay olmasına, baldırın iç yüzeyine gelen basıncı azaltmak için de ayakların zemine veya ayak altlığına yeterince oturmasına dikkat edilmelidir.
    • İdeal bir çalışma sandalyesinin boyutları şöyle sıralanabilir;

Oturma yüzeyi:

 Yerden yüksekliği : 380 – 510 mm.

– Eni : 400 – 450 mm.
– Boyu : 400 – 440 mm
– Eğimi : 3 – 5 
o 

Sırt yüzeyi: Oturma yüzeyindenYükseklği : 100 – 250 mm.

– Genişliği : 330 mm
– Geriye yatış toleransı : 104 – 120 o

Kolçak yüksekliği
(oturma yüzeyinden) : 200 mm. 

  • Dik oturma, omurgaya yaklaşık % 25 daha az yük binmesini sağlar ve bir çok sırt problemini önler. Bu sebeple personele doğru oturma pozisyonun önemi aşılanmalıdır.
  • Bilgisayar ekranının görüntü kalitesi, göz sağlığı açısından çok önemlidir. Ekrandaki yazı karakterlerinin büyüklüğü 2.6 mm. ‘nin altına düşmemeli, ekran tozlu kalmamalı ve görüntüde titreşimolmamalıdır.
  • Ekrana bakış uzaklığı 500 – 700 mm. arasında olmalıdır. Işık yansımasını minimuma indirebilmek amacıyla ekranlar mümkünse pencerelere 90dik olacak şekilde yerleştirilmelidir.
  • Ekranlarda siyah fon kullanmak, personelde koyu bir tünele giriş etkisi yapabilir ve aydınlık ortamda göz kamaşma etkisini de arttırır.
  • Ekranın üst kenarı göz hizasında veya az aşağısında olmalı, personel çalışırken başının eğmek veya geriye atmak eğiliminde olmamalıdır. Bu durum boyun bölgesine uzun süreli statik yük getireceği için rahatsızlıklara yol açılabilir.
  • Uzun süreli klavye kullanımında, kolların masa yüzeyinden aşağıda kalması ve buna bağlı olarak bileklerin sürekli masa kenarına dayalı tutulması, bilek bölgesindeki sinirlere zarar verebilmektedir. Kollar yazı yazarken, yere paralel tutulmalı ve bilekler bükülmemelidir.
  • Klavyenin yüzeyi parlamamalı, rengi nötr olmalıdır.
  • Nümerik tuşların telefon düzeninde yerleştirilmiş olması, zihinsel işlemlerin etkinliği için önemlidir.
  • Uzun süreli mouse(fare), kullanımı avuç içi, parmak ve bilek sinirlerini zedeleyebilmektedir. Bu yüzden mouse kullanımı minimuma indirilmeli, işlemler mümkün olduğunca klavye ile yapılmalıdır.

    • Özellikle veri girişi gibi materyale sürekli bakmayı gerektiren işlerde, baş hareketini minimuma indirmek amacıyla ekrana monte edilen doküman tutma aparatlarının kullanılması, performansı olumlu yönde etkiler.
    • Sağlıklı bilgisayar çalışması için ofisteki gürültü maximum 55 – 65 desibel, ortam ısısı 21 – 23 o C, nem oranı % 45 – 55 olmalıdır.
    • Bilgisayar çalışmasında ışık üst – yanlardan 45 o açıyla gelmelidir, karşıdan gelen ışık gözleri rahatsız eder.
    • 1 saatlik çalışma sonunda 5 – 10 dakikalık, 2 saatlik çalışma sonunda 15 – 20 dakikalık dinlenme verilmeli, bu süre ekrandan uzakta, mümkünse dinamik hareket içeren bir şekilde değerlendirilmelidir.
    • Lekeli veya tozlu gözlük camları görüşü engellediği gibi yansımaya da yol açacağı için kullanılmalıdır.
    • Çok göze çarpıcı veya şiddetli karşıt renk giysiler ekrana rahatsız edici şekillerde yansıyabileceği için tercih edilmemelidir.
    • İş planlaması yapılırken çok uzun süreyle, kesintisiz olarak veri girişi, vb. bilgisayar çalışması yapan personelin monotonluk ve diyalog eksikliği sebebiyle psikolojik rahatsızlıklar yaşayabileceği, göz önünde bulundurulmalıdır.

KAYNAKLAR

  • AKAL Z . – İş Etüdü – (1981) – MPM Yayınları
  • ERKAN N. Dr., Ergonomi ––(1997) –MPM Yayınları
  • PULAT M.- Fundamentals of Industrial Ergonomics – (1992) – Wavwlendress, Inc
  • SANDERS M . & McCORMICK E. – Human Factors in Engineering and Design – (1987) – Mcgraw Hill Inc.

OĞUZHAN ERDİNÇ : MESKA’NIN GÖNÜL DOSTU, MARMARA Ü. & HAVA HARP OKULUNDA ÖĞRETİM ÜYESİ, ERGONOMİ DERSİ VERİYOR.

Cevapla

afyon escort bodrum escort gaziantep escort canakkale escort kayseri escort samsun escort kuşadası escort adana escort baku escort diyarbakır escort diyarbakır escort istanbul escort diyarbakır escort< /a> duzce escort